آموزش تئوری
صفحه نخست / آموزش / آموزش صنایع دستی / میناکاری رو مس / آموزش تئوری

اولین مرحله، در ساخت یک محصول مینا، تهيه‌ی زيرساخت است که معمولا به دو روش زیر تهيه می‌شود: روش خم‌کاری در اين روش قالب مخصوص بشقاب، گلدان يا هر شیء ديگر مورد نظر را بين قالب و گيره دستگاه قرار می‌دهند. در حين چرخيدن، ورقه به وسيله‌ی ميله‌ای که سر آن کاملا گرد است، با فشار، وزنه را روی قالب خم می‌کنند. روش چکش‌کاری در اين روش بدون استفاده از قالب و با استفاده از انواع چکش، ميل قلوه، انبر و سندان اشياء را به اشکال مورد نظر تهيه می‌کنند و پس از هر بار عمل چکش‌کاری، قطعه را در آتش قرار می‌دهند و مجددا آن را چکش‌کاری می‌کنند تا کاملا به شکل مورد نظر در آيد. مرحله‌ی دوم، تمیز کردن آلودگی‌های مختلف از سطح زيرساخت است. سطح فلز برای بهتر چسبيدن لعاب مينا بايد کاملا تميز باشد. در صورتی که حتی اثر انگشت هنرمند روی زيرساخت باقی بماند، چربی آن مانع از ارتباط مستقيم لعاب با بدنه شده و در سطح لعاب بريدگی به وجود می‌آيد. مرحله‌ی سوم، آماده کردن لعاب است. پودر لعاب به دلیل غيرمحلول بودن و وزن حجمی زياد، به تنهايی مورد استفاده قرار نمی‌گيرد، بنابراين جهت معلق کردن ذرات لعاب در آب و چسبندگی بيشتر آن، از غلظت‌دهنده‌های طبيعی مانند «به دانه» استفاده می‌کنند. ابتدا «به دانه» را می‌جوشانند تا لعاب آن به دست آيد، سپس آن را به نسبت ۱ به ۱۰ با پودر لعاب مخلوط می‌کنند. مرحله‌ی چهارم، لعاب‌کاری است که به دو روش انجام می‌شود: روش اسپری و روش دستی در روش اسپری، لعاب به وسيله‌ی پيستوله در اتاقک کوچکی که به آن اتاقک اسپری گفته می‌شود، روی زيرساخت پاشيده می‌شود. در روش دستی يا غرقاب، لعاب را روی قطعه می‌ريزند تا تمام سطح آن را بپوشاند. مرحله‌ی پنجم، پختن لعاب است. پس از خشک شدن کامل لعاب و بر طرف کردن هر گونه گردوغبار از روی آن، مرحله‌ی پخت آغاز می‌شود. برای پخت لعاب، حرارت کوره باید در حدود ۹۰۰ درجه‌ی سانتی‌گراد باشد. فرآيند پخت لعاب بيش از ۲ تا ۳ دقيقه طول نمی‌کشد و زمانی که سرخی مناسب قطعه و لعاب توسط استادکار تشخيص داده و از پخت کامل لعاب اطمينان حاصل شد، شیء را از کوره خارج کرده و در کنار کوره قرار می‌دهند تا به تدريج سرد شود. در اين زمان، رنگ لعاب به رنگ زرد نخودی مايل است و با سرد شدن به تدريج رنگ آن به سفيدی می‌گراید. مرحله‌ی ششم، آماده‌سازی رنگ است. رنگ‌های مورد استفاده برای نقاشی روی زمينه‌ی مينا به رنگ‌های نسوز معروف هستند و عمدتا از پودر اکسيد فلزات تشکيل می‌شوند. مرحله‌ی هفتم، انتقال طرح روی لعاب است. برای این منظور، ابتدا هنرمند ميناساز، طرح مورد نظر خود را که معمولا برگرفته از نقوش اسليمی و ختايی، گل و مرغ، شکارگاه و صورت‌سازی است، روی کاغذ آورده و سپس کاغذ را «سوزن‌کاری» يا «سمباده‌کاری» می‌کند به اين صورت که خطوط طرح را نزديک به هم سوراخ سوراخ می‌کنند. سپس با خاکستر يا دوده طرح را روی قطعه‌ی لعابی پياده می‌کنند. مرحله‌ی هشتم، نقاشی است که می‌توان ابتدا خطوط اصلی طرح را قلم‌گيری و سپس قسمت‌های مختلف را رنگ‌آميزی کرد. همچنين، می‌توان ابتدا طرح را رنگ‌آميزی و سپس دور آن را قلم‌گيری کرد. مرحله‌ی نهم، پخت نقاشی است. پس از آنکه نقاشی روی لعاب پايان يافت، بايد مجددا قطعه را در کوره حرارت داد. اين بار حرارت کوره باید بين ۶۰۰ تا ۷۵۰ درجه سانتی‌گراد باشد. پس از پايان پخت نقاشی مينا، روی آن را با لعاب شفاف با ضخامت کم می‌پوشانند و مجددا می‌پزند. از آنجا که نقوش مینا با لعاب شفاف پوشانده شده است، شستن با آب گرم و اسفنج صدمه‌ای به ظروف نمی‌زند، ولی از کشیدن اشیاء نوک تیز و برنده و ضربه زدن به آن باید جلوگیری کرد؛ زیرا ضربه زدن ایجاد پریدگی می‌کند. بدیهی است حرارت زیاد و نامتناسب نیز بعضی از رنگ‌های مینا را می‌سوزاند. .